Wall Street Journal'ın Federal Havacılık İdaresi (FAA) verilerine dayandırdığı analize göre, ABD'nin en büyük havayolu şirketlerinde rapor edilen "zehirli duman" olayları, on yıl öncesine kıyasla yaklaşık 10 kat artış gösterdi.

ABD merkezli Wall Street Journal gazetesi, uçaklarda motor yağı veya diğer kimyasalların kabin havasına karışması sonucu oluşan "zehirli duman" (fume event) olaylarını mercek altına aldı.

Gazetenin incelediği vakalar ve uzman görüşleri, bu zehirli gazların pilot ve kabin ekiplerinde ölümcül hastalıklara, beyin hasarına ve intiharlara yol açabileceğini ortaya koyuyor.

Bu olaylar, uçak motorlarındaki sentetik yağ veya hidrolik sıvıların sızarak uçağın havalandırma sistemine (bleed system) karışmasıyla meydana geliyor.

UZMANLAR UYARIYOR: BEYİN HASARI VE ÖLÜMCÜL HASTALIKLAR
Gazetenin görüştüğü 20'den fazla tıp uzmanı, epidemiyolog ve toksikolog, bu olaylar ile ölümcül hastalıklar arasında güçlü bir bağlantı olduğunu savunuyor.

BEYİN HASARI VE ALS: Hollandalı adli patolog Frank van de Goot, zehirli dumana maruz kalan 18 uçuş personelinin otopsisini yaptığını ve hepsinde benzer beyin iltihaplanmaları tespit ettiğini belirtti. California Üniversitesi'nden araştırmacılar, formaldehite maruz kalmanın ALS riskini %78, beyin kanseri riskini ise %71 artırdığını ortaya koydu.

KALP KRİZİ: Spirit Airlines pilotu James Anderberg, uçuş sırasında yoğun kokuya maruz kaldıktan 50 gün sonra, 53 yaşında kalp krizinden hayatını kaybetti. Otopsisinde kalp kaslarında iltihaplanma tespit edildi.

İNTİHAR RİSKİ: JetBlue pilotu David Dunlap'ın yaptırdığı bir araştırma, 2016-2019 yılları arasında JetBlue pilotlarının intihar oranının, aynı yaş grubundaki genel nüfusa göre iki kat daha fazla olduğunu gösterdi. Uzmanlar, kimyasal maruziyetin beynin ön lobuna zarar vererek depresyon ve intihar eğilimini artırabileceğini belirtiyor.

 "ZEHİRLİ HAVA SOLUDUK, HEPİMİZ ÖLEBİLİRDİK"
Spirit Airlines'ta yaşanan olayda, pilot James Anderberg kokpitte bilincini kaybetme noktasına gelmişti. Yardımcı pilot Eric Tellman, oksijen maskesini takarak faciayı önlediğini, "O maskeyi takmasaydım uçaktaki herkesi öldürürdük" sözleriyle anlattı.

Boeing ve havayolu şirketleri, kabin havasının güvenli olduğunu savunmaya devam ediyor. Boeing sözcüsü, "Boeing uçaklarının içindeki kabin havası güvenlidir"açıklamasını yaparken, yapılan araştırmaların kirletici seviyelerinin düşük olduğunu gösterdiğini öne sürdü.

Ancak mağdurlar ve aileleri, yaşananların tesadüf olmadığına inanıyor. Eşini intihar sonucu kaybeden Diane Laczko, "Ben biliyorum, onu tanıyan herkes biliyor; o zehirlendi" ifadelerini kullandı.

Bir diğer olayda ise; Philadelphia’daki Temple Üniversitesi’nde hukuk profesörü ve o dönemde Los Angeles’taki Loyola Hukuk Fakültesi’nde misafir profesör olan Jonathan Harris, Boeing’e karşı 40 milyon dolarlık tazminat davası açtı. Bu dava, uçak kabin hava kalitesi ve uçak üreticilerinin sorumlulukları hakkındaki tartışmayı yeniden alevlendirdi.

CBS News tarafından incelenen şikayete göre, olay Ağustos 2024’te  Atlanta’dan Los Angeles’a uçan bir Delta Air Lines Boeing 737 uçağında meydana geldi. Delta Air Lines'a ait bir Boeing 737 uçağında zehirli bir duman olayına maruz kalmasının, kalıcı beyin ve solunum yolu hasarlarına yol açtığını iddia etti.

 Avukatının ABD ticari uçuşlarında bir yolcu tarafından açılan bu konudaki ilk dava olduğunu söylediği dava, son yıllarda duman olaylarındaki artışla mücadele eden sektörün karşı karşıya kalabileceği potansiyel yasal sorumluluğun altını çiziyor.

Kaynaklar:

https://www.turktime.com/haber/ucaklarda-zehirli-duman-panigi-vakalar-10-yilda-10-kat-artti/733839

https://www.bagimsizhavacilar.com/zehirli-duman-iddiasi-amerikali-hukuk-profesoru-boeinge-dava-acti/

https://www.wsj.com/business/airlines/boeing-airline-exposure-fumes-lawsuit-916a1591